Lijstjesliefde #2
Vondsten voor nieuwsgierige kleuter-professionals en ouders van jonge kinderen.
In mijn werk als lerarenopleider en (sinds kort fulltime) onderzoeker naar kleuteronderwijs, struikel ik geregeld over boeken, podcasts en andere materialen waarvan ik denk: dit moeten meer mensen zien. Dus bundel ik ze voor jou; als collega-kleuterleerkracht, lerarenopleider, ouder of gewoon nieuwsgierige meelezer.
Er zit ook keer wat van alles tussen: een gratis boek (handigggg), een lespakket dat je meteen kan gebruiken, een podcast voor onderweg, blogposts die inspireren én een website om in te verdwalen. Allemaal zorgvuldig geselecteerd voor iedereen die kleuters en kleuteronderwijs een warm hart toedraagt.
1. Boek ‘Samenleven en belonging in de kleuterklas’
Jahaaa, ‘t was niet gelogen. Een gratis boek (ook in pdf-vorm) over én voor kleuteronderwijzers, en dan nog rond een thema dat mij zo nauw aan het hart ligt. Dit boek vertrekt vanuit onderzoek dat erkent ‘dat samenleven in de klas helaas niet altijd peis en vree is, en dat het soms echt zoeken is hoe je als kleuterleerkracht de belonging in je groep kunt ondersteunen. Ook blijkt uit onderzoek dat we er meestal wel van uitgaan dat alle kleuters erbij horen in onze klas, maar dat dit minder waar is dan we denken. Kleuters die afwijken van de groepsnorm worden vaak uitgesloten, vooral als de leerkracht niet kijkt.’
De auteurs (Caroline Vancraeyveldt, Ilse Aerden en Anne Slaets) bundelden praktijkverhalen en concrete ideeën uit de kleuterklas, gelinkt aan literatuur en hun eigen actie-onderzoek. Resultaat: een boek vol herkenning én inspiratie. Echt een aanrader!
2. Website: Kleuterkronkels
Op de (beginnende) website Kleuterkronkels vind je inspiratie en informatie rond probleemoplossend denken en handelen, vanuit recente onderzoeksinzichten. De website komt voort uit een onderzoek aan de Universiteit Antwerpen en KULeuven rond ontdekkend leren in de kleuterklas. Interesse? Vooral onder het stukje ‘kenniscentrum’ vind je nu al interessante linkjes, artikels en blogposts. Een site om in de gaten te houden…
3. Blogpost: Mythes over wiskunde bij kleuters
Op Kleutergewijs verscheen (ondertussen al even geleden) een heldere blog van Nore Wijns (KULeuven) die korte metten maakt met mythes rond wiskunde in de kleuterklas. Is het feit of fictie dat de beste manier om wiskunde te onderwijzen is door middel van spontane momenten? Of dat tijd die je besteedt aan wiskunde, tijd is die wordt weggenomen van spel? Lees het hier! Deze blogpost zet de puntjes op de i en geeft je frisse, onderbouwde inzichten om mee te nemen naar je klaspraktijk.
Ideaal als je op zoek bent naar verfrissende en onderbouwde inzichten voor je klaspraktijk.
4. 'Ik zie jou' – prentenboek en lespakket
Samen met collega’s mocht ik mijn steentje bijdragen aan het ontstaan van het überprachtige prentenboek Ik zie jou van Hanne Luyten en Noëmi Willemen. En nog meer: in opdracht van hen werkten we zelfs een heel lespakket uit om ouders en kleuterleerkrachten verder te ondersteunen voor, tijdens en na het lezen van het prentenboek.
Een kolfje naar mijn hand: ik mocht in de onderzoeksliteratuur over pesten en sociale relaties bij kleuters duiken. Vanaf welke leeftijd pesten kinderen? Hoe herken je het? Wat kunnen leerkrachten en ouders doen? Welke misverstanden bestaan er? Hoe ga je hierover in gesprek met jonge kinderen?
Naast het verhaal zijn er vingerpopjes, een emotiebingo, tekenprikkels en nog veel meer te vinden in het lespakket dat je gratis en voor niets in je mailbox krijgt hier. Het prentenboek is te vinden in de betere boekhandel, hier of in je lokale bibliotheek.
Deze opdracht werkten we uit in het kader van het FWO-SBO project Vroeg Geleerd (S003724N), een samenwerking van Vrije Universiteit Brussel, KU Leuven en AP Hogeschool, Antwerpen.
5. Blog van Hanneke Saaltink
Op Eecera (internationaal onderzoekscongres rond het jonge kind) leerde ik veel inspirerende mensen kennen, waaronder de Nederlandse Hanneke Saaltink. Een kleuterleerkracht die, net als mij, aan een phd begint op latere leeftijd. Haar onderzoek draait rond kunsteducatie en kunstbeleving bij kleuters. Een prachtig en (zeker in deze tijden) broodnodig onderwerp, als je ‘t mij vraagt.
Daarnaast schrijft zij blijkbaar al jaren prachtige blogposts waarin ze kleine én grote anekdotes uit haar kleuterklas deelt.
“ ‘Speel je dat je een piraat bent?’ vraag ik voorzichtig en enigszins verontrust. Maar dat is natuurlijk helemaal fout gedacht. Want hij ís een piraat! ‘Iedere avond leert mijn vader mij alles over hoe piraten leven’, vertrouwt hij me toe. ‘En ik heb ook een eigen schip. En een schatkist en een kaart voor hoe ik moet varen.’ “
Haar posts zijn herkenbaar, warm, soms kwetsbaar en vaak erg inspirerend. Je vindt ze hier: hannekesaaltink.nl/blog – absoluut de moeite om even in te duiken!
5. Podcasttip: Good Hang (Amy Poehler)
Even nog iets zonder enige link met (kleuter)onderwijs… Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar de huidige staat van de wereld zorgt ervoor dat er hier best wat energie gaat naar huilen, activisme en piekeren. Daarom iets dat me af en toe nog doet giechelen zonder meer: Good Hang is een fijne, lichte podcast waarin comédienne Amy Poehler samen met vrienden en collega’s praat over alles wat hen bezighoudt. Geen zware kost, het heeft niets met onderwijs te maken, maar het doet mij geregeld hardop lachen, en dat gun ik jou ook ;)
6. Nu we het over inspiratie hebben…
Ik ben natuurlijk hyper-superblij dat de nieuwe editie van ons boek Kleuterleerkracht (2.0) er is! Het staat weer boordevol praktische tips, frisse ideeën en handvatten die écht aansluiten bij wat er speelt in de klas van vandaag, vertrekkend vanuit het nieuwste onderzoek. Om alvast enkele (heel) veel gestelde vragen te beantwoorden: dit is een uitbreiding van het succesvolle naslagwerk dat in 2021 uitkwam, het is geen éxtra boek dus. Maar het bevat ongeveer 50 extra pagina’s extra, waarin we het nu ook hebben over belonging, een kennisrijk curriculum en hoe je visie en (gesprekken/reflecties over) kindbeelden eigenlijk vooraf aan curriculumontwikkeling zouden moeten gaan. Daarnaast voegden we meer nuances toe over instructie, over spelbegeleiding en de transitie naar de peuterklas.
Volgende week deel ik hier een uitgebreidere sneakpeak in het nieuwe boek, maar alvast een stukje uit de intro:
Het kleuteronderwijs bruist. Er beweegt van alles: in onderzoek, in beleid, in de klas. Sinds de eerste editie van dit boek in september 2021 is er zoveel gebeurd: nieuwe onderzoeken, er kwam meer maatschappelijke waardering voor jouw vak en ook uit de praktijk stroomden rijke ervaringen binnen.
De hernieuwde aandacht voor kleuteronderwijs brengt energie, kansen en hoop. Meer mensen dan ooit uit zowel beleid als praktijk zijn benieuwd naar wat er écht werkt voor jonge kinderen. Er wordt volop gekeken naar onderzoek, inzichten worden gedeeld, ideeën stromen binnen. Dat is inspirerend, maar ook soms zoeken.
Want wat werkt voor oudere kinderen, werkt daarom nog niet zozeer in een kleuterklas. En soms zal een bepaalde methode of werkwijze misschien wel zeer effectief zijn maar daarom strookt het nog niet met hoe we ideaal kleuters of kleuteronderwijs zien.
In het werkveld leven daarbij heel wat vragen: hoe verhouden spelen en leren zich tot elkaar? Is er binnen een kennisrijk curriculum nog wel ruimte voor creativiteit en spontaniteit? Maar wie kijkt naar jouw praktijk, ziet meteen: het kan perfect samen. Jij laat elke dag zien dat het geen kwestie is van kiezen, maar van verbinden. Spel én leren. Doelgericht werken én echt luisteren naar kinderen. Structuur én spontaniteit. Graag zien én hoge verwachtingen. Wat op papier tegenstellingen lijken, maak jij tot een krachtig geheel.
Met visie, met vakkennis, en bovenal met het kind als kompas.
Met deze nieuwe editie willen we je daar nog beter in ondersteunen.
Tot slot:
Deze nieuwsbrief was weer een plezier om samen te stellen. Heb je zelf tips, feedback of mooie ontdekkingen die je wil delen? Laat het gerust weten!
Tot gauw!
Eva